ડાન્સ કરતી વખતે અક્કડપણાને સામાન્ય રીતે લચીલાપણા સાથે કોઈ સંબંધ નથી હોતો. તે સ્નાયુઓના વધારાના તણાવથી, અડધી કરેલી મૂવ્સથી, અને એવા મગજથી આવે છે જે હજી સ્ટેપ્સ ગણે છે, ડાન્સ નથી કરતું. ઉપાય છે ઇરાદાપૂર્વક રિલૅક્સ થતાં શીખવું, ઝડપ પહેલાં મોટી અને ધીમી મૂવ્સ કરવી, અને સ્ટૉપ તથા "નેગેટિવ"ની પ્રેક્ટિસ કરવી. તેનાથી હલનચલન રોબોટ જેવી નહીં, પણ કંટ્રોલવાળી દેખાય છે. નીચે આપણે સૌથી સામાન્ય કારણો એક પછી એક ઓળખીશું. કારણ કે જે ડ્રિલ એક ડાન્સરનું અક્કડપણું દૂર કરે છે, તે બીજાને કોઈ મદદ નથી કરતી.
ડાન્સ કરતી વખતે તમે અક્કડ કેમ દેખાઓ છો?
અક્કડપણું સુધારતાં પહેલાં તેનું કારણ ઓળખવું પડે, અને કારણો ઘણાં છે. સ્નાયુઓનો તણાવ શારીરિક રીતે વહેણ અટકાવે છે. ઝટકા માટે તૈયાર થઈને જકડાયેલું શરીર સરકી નથી શકતું. મગજ પરનો ભાર પણ દેખાતું અક્કડપણું લાવે છે. જ્યારે મગજ આગળ શું આવે છે તે યાદ કરવામાં વ્યસ્ત હોય, ત્યારે શરીર જકડાઈ જાય છે અને ડાન્સ કરવાને બદલે ફક્ત સ્ટેપ્સ પૂરાં કરે છે. અડધી મૂવ પણ એક કારણ છે. મૂવમાં ફક્ત અડધે સુધી જાઓ તો તે ખચકાટવાળી લાગે, અને ખચકાટ અક્કડ દેખાય છે.
બે છુપી આદતો પણ છે. જો તમે હંમેશાં નાના રૂમમાં પ્રેક્ટિસ કરો, તો ખબર પડ્યા વગર શરીરને નાની, ડરેલી મૂવ્સ શીખવી દો છો. અને ટાઇટ કે કડક કપડાં ચૂપચાપ તમારી હલનચલનની રેન્જ ઓછી કરે છે. તે બહારથી એ જ ડર શીખવે છે.
દરેકનો ઉપાય અલગ છે. એટલે નીચેના સવાલોને ચેકલિસ્ટની જેમ એક પછી એક જુઓ.
શું ખરેખર લચીલાપણાની સમસ્યા છે?
કદાચ નહીં. વહેતી હલનચલન અને લચીલાપણું એક વસ્તુ નથી. તમે ખરેખર લચીલા હો અને છતાં અક્કડ દેખાઓ, એવું બની શકે. કારણ કે વહેણ રિલૅક્સ થવાથી અને પ્રેક્ટિસથી આવે છે, હલનચલનની રેન્જથી નહીં. હકીકતમાં, ખૂબ લચીલા કે વધુ પડતા છૂટા સાંધાવાળા ડાન્સરોને ઘણી વાર ઊલટી સમસ્યા હોય છે. તેમના સ્નાયુઓ આપમેળે સક્રિય નથી થતા, એટલે મોટી રેન્જ હોવા છતાં હલનચલન ઢીલી દેખાય છે.
આમાં તાકાતની બાજુ પણ છે. ડાન્સના સ્નાયુઓ મૂવ્સ સાફ કરી શકે એટલા મજબૂત હોવા જોઈએ. આમતેમ ફંગોળાતી હલનચલનનો ઘણી વાર અર્થ છે કે સ્નાયુઓનો તાલમેલ અને ચોકસાઈ હજી આવ્યાં નથી. અને જો ડાન્સ પછી શરીર જકડાયેલું લાગે, તો સામાન્ય રીતે તે લચીલાપણાની નહીં, પણ તાકાત અને સહનશક્તિની સમસ્યા છે. સ્નાયુઓ ભાર સહન નથી કરી શકતા, એટલે તેની ભરપાઈ કરવા જકડાઈ જાય છે. ઉપાય છે ચોક્કસ સ્નાયુઓ મજબૂત કરવા, વધુ સ્ટ્રેચિંગ નહીં.
એટલે જો સાંધાઓમાં ખરેખર હલનચલન ઓછી હોય તો સ્ટ્રેચ કરો. તેમને એક પછી એક તપાસો: પાંસળી, હિપ, ખભા, ગરદન, પીઠ, પગ, પગના પંજા. પણ ફક્ત સ્ટ્રેચિંગથી તમે સ્મૂધ દેખાશો એવી અપેક્ષા ન રાખો.
શું તમે હજી સ્ટેપ્સ વિશે વિચારો છો?
મનમાં સ્ટેપ્સ ગણતો ડાન્સર અક્કડ જ દેખાય છે, ભલે તેના સ્નાયુઓ ગમે તેટલા રિલૅક્સ હોય. મગજ પરનો ભાર દેખાતો તણાવ લાવે છે. જ્યાં સુધી તમે ગણતરી કરો છો, ત્યાં સુધી વહી નથી શકતા. ઉપાય: નવી કોરિયોગ્રાફી પર જતાં પહેલાં એક ગીતની પ્રેક્ટિસ મસલ મેમરી સુધી કરો. જાણીતા મ્યુઝિક પર તમે ગણતરી નહીં, ડાન્સ કરો છો.
આ કારણે જ યાદ રાખવાની ઝડપ સીધી અસર કરે છે કે તમે કેટલા છૂટા દેખાઓ છો. રૂટિન જેટલું ઝડપથી સભાન મગજમાંથી નીકળીને શરીરમાં જાય, એટલું વહેલું તમે તેમાં ટેક્સચર અને વ્યક્તિત્વ ઉમેરી શકો. જો રૂટિન પાકું કરવામાં અઠવાડિયાં લાગતાં હોય, તો આ આવડત પર અલગથી કામ કરો. તેની રીતો અમે કોરિયોગ્રાફી ઝડપથી કેવી રીતે યાદ રાખવીમાં સમજાવી છે.
તમે મનમાં અટવાયેલા છો તેની એક બીજી નિશાની: શ્વાસ રોકવો. તણાવવાળા ડાન્સરો ઘણી વાર જાણ્યા વગર શ્વાસ રોકી રાખે છે. મૂવ્સને શ્વાસ સાથે જોડો. એક મૂવમાં શ્વાસ લો, બીજીમાં છોડો. તેનાથી આખા શરીરનો ઘણો તણાવ આપમેળે ઓગળી જાય છે.
શું તમે મૂવ્સ ફક્ત અડધી કરો છો?
અક્કડપણું ઘણી વાર મૂવ પૂરી ન કરવાથી આવે છે. મૂવમાં ફક્ત અડધે સુધી જાઓ તો તે ખચકાટવાળી લાગે છે. પૂરી કરેલી મૂવ સ્મૂધ લાગે છે. દરેક બીટની અલગથી પ્રેક્ટિસ કરો અને ઇરાદાપૂર્વક દરેકમાં વધુ આગળ જાઓ. જ્યારે કોરિયોગ્રાફીમાં હાથ ફેરવીને લપેટવાના હોય, ત્યારે સ્વાભાવિક લાગે તેના કરતાં પણ વધુ દૂર સુધી પહોંચો.
આ આદત બનાવવાની અજમાવેલી રીત છે: પહેલાં મૂવ્સ મોટી અને વધારી-ચડાવીને કરો, ધીમે શરૂ કરો, અને ધીમા ટેમ્પો પર બરાબર થાય પછી જ ઝડપ વધારો. મોટી અને ધીમી મૂવ્સ સ્નાયુઓને હલનચલન માટે તૈયાર કરે છે. પૂરી ઝડપ તરફ ઉતાવળ કરવાથી દરેક આકારનું નાનું, ઢીલું રૂપ જ પાકું થાય છે.
અહીં પ્રેક્ટિસની જગ્યાનું ધ્યાન રાખો. સાંકડા બેડરૂમમાં રિહર્સલ કરવાથી મસલ મેમરીમાં ચૂપચાપ નાની, સાવચેત મૂવ્સ બેસી જાય છે. જો વધુ જગ્યા ન મળે, તો ઓછામાં ઓછું આ વાતથી સભાન રહો. અને સમયાંતરે એવી જગ્યાએ રૂટિન કરો જ્યાં ખરેખર મોટી મૂવ્સ કરી શકાય.
શું તમે સ્ટૉપ ચૂકી જાઓ છો?
વહેતા દેખાવા માટે અટકતાં પણ આવડવું જોઈએ. એક ઉપયોગી કલ્પના: દીવાલ પર જોરથી થપ્પડ મારો, પણ અડતાં પહેલાં હાથ રોકી દો. સ્નાયુઓ સક્રિય રીતે હલનચલનને બ્રેક મારે છે, એ અનુભૂતિ દરેક સાફ હિટ માટે જરૂરી છે. તેના વગર મૂવ્સ એકબીજામાં ભળી જાય છે અને ગૂંચવાયેલી લાગે છે.
એટલું જ મહત્ત્વનું છે મૂવનો "નેગેટિવ". બૉક્સરનો વિચાર કરો. પંચ બહાર જાય તે મહત્ત્વનું છે, પણ તરત હાથ પાછો ખેંચવાથી જ તેમાં ઝટકો આવે છે. જે ડાન્સરો દરેક મૂવનો ફક્ત બહાર જતો અડધો ભાગ કરે છે, તેઓ ફંગોળાતા અને કાચા દેખાય છે. હાથને છેલ્લી સ્થિતિ પર રોકતા સ્નાયુઓ, તેને ફેંકતા સ્નાયુઓ જેટલા જ મહત્ત્વના છે. એક ક્ષણ માટે પણ પોઝ પકડી રાખવાની તાકાતથી જ હલનચલન ઇરાદાપૂર્વકની દેખાય છે.
અને આખો સમય શાર્પ રહેવાનો પ્રયત્ન ન કરો. શરૂઆત કરનારા ઘણી વાર એટલા માટે જ અક્કડ દેખાય છે કે તેઓ આખો સમય એક જ ટેક્સચર રાખે છે. સૉફ્ટ, મીડિયમ અને શાર્પ વારાફરતી કરવાથી જ કંટ્રોલ દેખાય છે. એક જ કૉમ્બિનેશન ત્રણ વાર કરી જુઓ: સૉફ્ટ, પછી મીડિયમ, પછી શાર્પ. આકાર એ જ રહે છે, પણ ગુણવત્તા કેવી બદલાય છે તે જુઓ. (સ્ટૉપ, નેગેટિવ અને પૂરી લાઇનની આખી રીત ડાન્સ મૂવ્સને ચોખ્ખા અને શાર્પ કેવી રીતે બનાવવામાં વિગતે સમજાવી છે.)
ખરેખર છૂટા કેવી રીતે થવું?
રિલૅક્સ થવું પણ કેળવી શકાય છે. મુઠ્ઠીની ડ્રિલથી શરૂ કરો. મુઠ્ઠી શક્ય એટલી જોરથી વાળો, પછી હાથ ખોલ્યા વગર તણાવ છોડી દો. આકાર એ જ રહે છે, ફક્ત પકડ જાય છે. ડાન્સના સ્નાયુઓએ બરાબર આ રીતે કામ કરવું જોઈએ: આકાર રાખો, બિનજરૂરી તણાવ છોડો.
પછી તણાવનું માપ: 30 સેકન્ડ "લેવલ 10" પર જકડાઈને ડાન્સ કરો. પછી 9 પર આવીને ફરી હલો, અને આમ શૂન્ય તરફ ઊતરતા જાઓ. પછી ફરી ઉપર જાઓ. આ તમારી નર્વસ સિસ્ટમને શીખવે છે કે દરેક મૂવને ખરેખર કેટલો તણાવ જોઈએ. અને તે સામાન્ય રીતે તમે વાપરો છો તેના કરતાં ઘણો ઓછો હોય છે.
લાંબા ગાળાની સ્મૂધનેસ માટે આઇસોલેશનની પ્રેક્ટિસ કરો. વહેતી હલનચલન માટે તે સૌથી મહત્ત્વની બાબત છે. શરૂઆતમાં તમારા મગજને ખબર પણ નહીં હોય કે સાચા સ્નાયુઓ સુધી કેવી રીતે પહોંચવું. છતાં ચાલુ રાખો. ખાસ કરીને ગરદન, ખભા, છાતી અને હિપ પર ધ્યાન આપો. કોરિયોગ્રાફી મુખ્ય પોઝ શીખવે છે, પણ વહેણ તેમની વચ્ચે હોય છે.
છેલ્લે, કપડાંનું ધ્યાન રાખો. ઢીલાં, બરાબર માપનાં કપડાંમાં પ્રેક્ટિસ કરો, કારણ કે બાંધી રાખતાં કપડાં શરીરને ડરેલી હલનચલન શીખવે છે.
કેવી રીતે ખબર પડે કે ફરક પડી રહ્યો છે?
અક્કડપણું અંદરથી લગભગ દેખાતું જ નથી. જે ડાન્સ છૂટો લાગે, તે કેમેરા પર જકડાયેલો દેખાઈ શકે. એટલે જ પોતાને ફિલ્મ કરવા જરૂરી છે. જે તમને નાટકીય લાગે તે વીડિયોમાં ભાગ્યે જ દેખાય, અને જે તણાવ તમે ક્યારેય નોંધ્યો નહોતો તે તરત દેખાઈ આવે. જો તમારા રેકોર્ડિંગ હંમેશાં પ્રેક્ટિસમાં લાગે તેના કરતાં ખરાબ દેખાય, તો તેનાં કેમેરા સંબંધિત કારણો પણ છે. જુઓ વીડિયોમાં ડાન્સ કરતાં અજીબ કેમ દેખાઓ છો.
સૌથી ઉપયોગી તપાસ છે ઓરિજિનલ કોરિયોગ્રાફી સાથે ધીમી ઝડપે બાજુ-બાજુમાં સરખામણી, કારણ કે પૂરી ઝડપે અક્કડપણું છુપાઈ જાય છે. આ માટે તમે FYP Dance વાપરી શકો છો. તે સ્લો-મોશન, લૂપ અને AI મેળ સ્કોર સાથે TikTok અને Instagramની કોરિયોગ્રાફી શીખવા માટેની ડાન્સ પ્રેક્ટિસ ઍપ છે. એક ભાગ 0.25x સુધી ધીમો કરો, લૂપ કરો, ઓરિજિનલની બાજુમાં પોતાને રેકોર્ડ કરો, અને તણાવની જગ્યાઓ સ્પષ્ટ દેખાઈ આવશે. દરેક ભાગનો સ્કોર એ પણ બતાવે છે કે વધુ છૂટો ડાન્સ ખરેખર રેફરન્સની નજીક ગયો, કે ફક્ત સારો લાગ્યો.
કોઈ પણ રીતે, તમારો વીડિયો જુઓ અને અક્કડપણું તેના પરથી નક્કી કરો. ડાન્સ કેવો લાગ્યો, તે બહુ ઓછું કહે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ડાન્સ કરતી વખતે હું અક્કડ કેમ દેખાઉં છું?
સામાન્ય રીતે સ્નાયુઓના વધારાના તણાવને કારણે, લચીલાપણાની ખામીને કારણે નહીં. વહેણ રિલૅક્સ થવાથી અને પ્રેક્ટિસથી આવે છે, અને લચીલા હોવા છતાં અક્કડ દેખાઈ શકાય. બીજાં સામાન્ય કારણો: તમારું મગજ મસલ મેમરીથી ચાલવાને બદલે હજી સ્ટેપ્સ ગણે છે, તમે દરેક મૂવ ફક્ત અડધી કરો છો, અથવા ડાન્સ કરતી વખતે શ્વાસ રોકો છો, જેનાથી આખા શરીરમાં તણાવ બને છે.
ડાન્સ કરતી વખતે છૂટા કેવી રીતે થવું?
રિલૅક્સ થવાની ઇરાદાપૂર્વક પ્રેક્ટિસ કરો. મુઠ્ઠી શક્ય એટલી જોરથી વાળો, પછી હાથ ખોલ્યા વગર તણાવ છોડી દો. પકડ વગરના આકારની એ અનુભૂતિ જ બતાવે છે કે ડાન્સના સ્નાયુઓએ કેવી રીતે કામ કરવું જોઈએ. તણાવના માપની ડ્રિલ કરો: 30 સેકન્ડ સૌથી વધુ જકડાઈને હલો, પછી એક એક લેવલ શૂન્ય તરફ ઊતરો. દરેક મૂવને શ્વાસ સાથે જોડો, કારણ કે રોકેલો શ્વાસ ચૂપચાપ શરીરને જકડી દે છે.
અક્કડ કે રોબોટ જેવા દેખાયા વગર મૂવ્સ શાર્પ કેવી રીતે કરવી?
સ્ટૉપ અને નેગેટિવ શીખો. દરેક મૂવને સ્નાયુઓથી રોકો, જાણે દીવાલ પર થપ્પડ મારતાં અડતાં પહેલાં હાથ રોકો. અને બૉક્સર પંચ પાછો ખેંચે તેમ હાથ પાછો ખેંચો, કારણ કે આ પાછું ખેંચવું જ હિટમાં ઝટકો લાવે છે. પછી ટેક્સચર બદલતા રહો. આખો સમય શાર્પ રહેવાને બદલે સૉફ્ટ, મીડિયમ અને શાર્પ વારાફરતી કરો, કારણ કે એક જ અતૂટ ટેક્સચર જ રોબોટ જેવું લાગે છે.